Nguy hiểm hơn bạn nghĩ – đặc biệt vào mùa nóng
Hải sản là nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng, nhưng nếu không còn tươi hoặc được bảo quản sai cách, chúng có thể trở thành tác nhân gây ngộ độc histamine (hay còn gọi là ngộ độc scombrotoxin). Đây là dạng ngộ độc thực phẩm thường gặp, xuất hiện nhanh và gây triệu chứng mạnh, đôi khi dễ bị nhầm với dị ứng.
Trong bài viết này, bạn sẽ hiểu tại sao hải sản kém tươi sinh ra histamine, dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm và cách phòng tránh.
-
Các món ăn đường phố dễ gây ngộ độc – người tiêu dùng cần cảnh giác
-
Ngộ độc thực phẩm là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý đúng
Ngộ độc histamine (scombrotoxin) là gì?
Ngộ độc histamine là tình trạng xảy ra khi bạn ăn phải hải sản chứa hàm lượng histamine cao, thường do vi khuẩn chuyển hóa axit amin histidine trong thịt cá.
Histamine là chất gây giãn mạch, nóng bừng, mẩn đỏ, buồn nôn, giống phản ứng dị ứng. Tuy nhiên, đây không phải dị ứng thực sự, mà là nhiễm độc do thức ăn hư hỏng.
Nhóm hải sản dễ gây ngộ độc histamine nhất:
- Cá ngừ
- Cá thu
- Cá nục
- Cá trích
- Cá mòi
Những loại cá này chứa nhiều histidine, chỉ cần bảo quản không đúng nhiệt độ là vi khuẩn bắt đầu phân giải, tạo ra lượng histamine lớn chỉ trong vài giờ.
Tại sao hải sản kém tươi sinh ra nhiều histamine?
Ngay từ khi cá chết, nếu không được ướp lạnh dưới 4°C, vi khuẩn bắt đầu phát triển. Một số vi khuẩn như:
- Morganella morganii
- Klebsiella pneumoniae
- Hafnia alvei
… sẽ chuyển đổi histidine tự nhiên trong thịt cá thành histamine.
Điểm đáng sợ:
Histamine không bị phá hủy khi:
- Nấu chín
- Hấp
- Chiên
- Nướng
Người ăn vào vẫn bị ngộ độc dù cá đã được chế biến rất kỹ.
Dấu hiệu hải sản dễ sinh histamine:
- Mùi lạ, hơi khai hoặc tanh nồng
- Thịt cá nhũn, mất độ đàn hồi
- Da cá xỉn màu
- Mang cá thâm hoặc có nhớt
Đặc biệt là hải sản không được bảo quản lạnh liên tục
Triệu chứng ngộ độc histamine: Xuất hiện nhanh và dễ bị nhầm
Triệu chứng thường xuất hiện chỉ sau 10–30 phút ăn phải hải sản kém tươi.
Triệu chứng nhẹ đến trung bình
- Nóng bừng mặt, đỏ da
- Đau đầu
- Ngứa hoặc mẩn đỏ
- Buồn nôn, nôn
- Tiêu chảy
- Cảm giác kim châm quanh miệng
- Nhịp tim nhanh
- Triệu chứng nặng
- Huyết áp tụt
- Khó thở
- Co thắt phế quản
- Choáng váng
- Phản ứng giống sốc phản vệ (nhưng không phải dị ứng thật)
Tại sao dễ nhầm với dị ứng?
Histamine chính là chất gây nên phản ứng dị ứng trong cơ thể, nhưng trong trường hợp này, histamine được nạp từ bên ngoài, không phải do hệ miễn dịch gây ra.
Mức độ nguy hiểm của ngộ độc histamine
Phần lớn trường hợp hồi phục sau 24–48 giờ nếu được xử lý đúng. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm không thể xem nhẹ:
- Người có bệnh nền tiêu hóa → dễ nôn ói, mất nước nặng
- Trẻ em và người già → dễ tụt huyết áp, rối loạn điện giải
- Người hen suyễn → nguy cơ co thắt phế quản
- Nếu không can thiệp kịp thời, một số trường hợp có thể dẫn đến khó thở, trụy mạch, phải cấp cứu.
Làm gì khi nghi ngộ độc histamine?
- Xử lý ngay
- Uống nhiều nước
- Dùng thuốc kháng histamine (theo hướng dẫn y tế)
- Nghỉ ngơi, tránh hoạt động gắng sức
Đến bệnh viện khi:
- Khó thở
- Mẩn đỏ diện rộng
- Nôn ói không kiểm soát
- Triệu chứng kéo dài trên 8 giờ
Bác sĩ có thể cho bạn:
- Truyền dịch
- Thuốc kháng histamine dạng tiêm
- Điều trị chống co thắt phế quản
Cách lựa chọn và bảo quản hải sản để tránh ngộ độc histamine
Khi mua hải sản:
- Chỉ chọn cá có mắt trong, không đục
- Mang cá đỏ tươi, không nhớt
- Thân cá còn độ đàn hồi, không bở nhũn
- Ưu tiên mua ở nơi có bảo quản lạnh liên tục
Khi bảo quản tại nhà:
- Cất cá vào ngăn đá ngay trong 1 giờ sau khi mua
- Không để cá ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ
- Rã đông bằng tủ lạnh, không rã đông ngoài môi trường
- Không dùng lại cá đã có mùi lạ, đổi màu dù đã nấu chín
Khi đi du lịch/ăn ngoài:
- Tránh hải sản tại các quán không có tủ đông rõ ràng
- Không ăn salad cá ngừ, cá thu nếu nghi ngờ bảo quản kém
- Luôn kiểm tra mùi trước khi ăn
Người có bệnh tiêu hóa càng dễ bị ảnh hưởng bởi histamine
Nhóm người có bệnh lý tiêu hóa như:
- Viêm đại tràng
- IBS (hội chứng ruột kích thích)
- Rối loạn nhu động ruột
- Viêm loét dạ dày
… thường có ngưỡng chịu đựng histamine thấp hơn.
Khi ăn phải hải sản kém tươi, họ dễ gặp:
- Sôi bụng, đau quặn
- Tiêu chảy dữ dội
- Rối loạn đại tiện kéo dài vài ngày
- Đầy hơi, khó tiêu
- Cảm giác nóng rát dọc ống tiêu hóa
Vì vậy, bảo vệ niêm mạc ruột và hệ vi sinh đường ruột chính là cách giảm nguy cơ phản ứng mạnh khi lỡ ăn phải thực phẩm sinh nhiều histamine.
Gợi ý giải pháp hỗ trợ tiêu hóa: IBS Tuệ Tĩnh
Để giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa, đầy hơi, đau quặn khi ăn thực phẩm lạ hoặc thực phẩm dễ sinh độc tố như hải sản, nhiều người đang tin dùng IBS Tuệ Tĩnh – sản phẩm hỗ trợ từ bài thuốc Y học cổ truyền.
IBS Tuệ Tĩnh giúp:
- Giảm đau bụng, giảm co thắt đại tràng
- Hỗ trợ ổn định nhu động ruột
- Giảm đầy hơi, chướng bụng sau ăn
- Cải thiện tình trạng tiêu chảy – táo bón xen kẽ
- Tăng cường hàng rào niêm mạc ruột và hệ vi sinh vật có lợi
Phù hợp cho:
✔ Người hay rối loạn tiêu hóa
✔ Người dễ đau bụng khi ăn hải sản, đồ tái sống
✔ Người bị IBS hoặc viêm đại tràng
Hải sản kém tươi là nguồn gây ngộ độc histamine phổ biến nhưng lại dễ bị chủ quan. Nếu biết cách lựa chọn đúng, bảo quản chuẩn và chăm sóc hệ tiêu hóa khỏe mạnh, bạn hoàn toàn có thể phòng tránh được rủi ro này.
Liên hệ ngay tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website để đặt hàng ngay nhé!
