Sau kỳ nghỉ dài, trẻ quay lại trường thường phải thay đổi nhiều thói quen cùng lúc như ăn sáng vội hơn, dùng bữa ở trường và tiếp xúc với nhiều bạn hơn. Vì vậy, phòng rối loạn tiêu hóa cho trẻ là việc nên làm để hướng dẫn trẻ bảo vệ và phòng ngừa bệnh đường tiêu hóa đúng cách.
Cố vấn chuyên môn TS. BS Nguyễn Thị Minh Thu – Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an.
- Bệnh Crohn có nguy hiểm không? Những điều cần lưu ý
- Bệnh viêm đại tràng cấp tính là gì, hiểu rõ hơn?
- Táo bón chức năng là gì? Vì sao dễ kéo dài và tái lại?
Vì sao trẻ dễ rối loạn tiêu hóa?
Những thay đổi giờ ăn, giấc ngủ, thực đơn và môi trường sinh hoạt có thể khiến cơ thể trẻ bị thay đổi và cần thời gian thích nghi. Trẻ nhỏ cũng chưa phải lúc nào cũng chủ động giữ vệ sinh hoặc nói rõ những khó chịu mình đang gặp.
Thay đổi giờ ăn
Trong kỳ nghỉ, trẻ có thể ăn sáng muộn, ăn vặt nhiều hoặc dùng bữa tối trễ hơn. Khi đi học lại, lịch ăn chuyển sớm và cố định hơn. Một số trẻ vì vội đến trường nên bỏ bữa sáng hoặc chỉ ăn qua loa.
Khi để bụng quá đói, trẻ dễ ăn nhanh hoặc ăn nhiều vào bữa tiếp theo. Bữa ăn quá lớn có thể khiến trẻ đầy bụng, khó tiêu hoặc đau bụng. Cha mẹ không cần ép trẻ ăn thật nhiều vào buổi sáng, nhưng nên duy trì một bữa vừa sức và có đủ thời gian ăn.
Thực đơn ở trường khác ở nhà
Bữa ăn tại trường có thể dùng loại thực phẩm, gia vị hoặc cách chế biến khác với bữa cơm gia đình. Trong những ngày đầu, một số trẻ có thể chưa quen và xuất hiện đầy hơi hoặc thay đổi thói quen đại tiện.
Tiếp xúc với nhiều người hơn
Khi học và vui chơi tập thể, trẻ thường xuyên chạm vào bàn ghế, đồ chơi, tay nắm cửa rồi đưa tay lên miệng hoặc cầm thức ăn. Nếu vệ sinh tay chưa tốt, các tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa có thể lây dễ hơn.
Rửa tay đúng cách trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là một trong những biện pháp đơn giản giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong môi trường học đường.
Cách xây dựng bữa ăn phù hợp cho trẻ
Một chế độ ăn tốt cho đường ruột không cần quá phức tạp. Điều quan trọng là bữa ăn đủ nhóm thực phẩm, có rau quả phù hợp và được duy trì tương đối đều trong ngày. Với trẻ mới quay lại trường, sự ổn định của giờ ăn thường quan trọng hơn việc áp dụng các chế độ ăn cầu kỳ.
Duy trì bữa sáng
Bữa sáng giúp trẻ tránh tình trạng quá đói trước giờ ăn trưa. Cha mẹ có thể lựa chọn cháo, bánh mì kèm trứng, yến mạch, trái cây hoặc sữa nếu trẻ dung nạp tốt.
Nếu trẻ không muốn ăn nhiều ngay sau khi thức dậy, có thể chuẩn bị khẩu phần nhỏ hơn thay vì ép ăn. Đồng thời, nên sắp xếp giờ ngủ và giờ thức hợp lý để trẻ không phải vừa ăn vừa vội.
Bổ sung rau quả hợp lý
Rau, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt cung cấp chất xơ, hỗ trợ tạo khối phân và duy trì thói quen đại tiện đều hơn. Tuy nhiên, trẻ vốn ăn ít rau không nên tăng một lượng rất lớn chỉ trong vài ngày vì có thể đầy hơi hoặc chướng bụng.
Cha mẹ nên tăng từ từ, thay đổi màu sắc và cách chế biến để trẻ dễ ăn hơn. Trái cây nguyên quả thường có lợi hơn so với chỉ uống nước ép nếu mục tiêu là bổ sung chất xơ.
Chuẩn bị bữa phụ vừa phải
Trẻ học cả ngày có thể cần một bữa phụ giữa hai bữa chính. Một phần trái cây, sữa chua nếu trẻ dung nạp được, bánh đơn giản hoặc một lượng hạt phù hợp với độ tuổi có thể là lựa chọn thuận tiện.
Bữa phụ chỉ nên hỗ trợ năng lượng, không nên quá lớn đến mức trẻ bỏ bữa chính. Cũng không nên để trẻ liên tục ăn vặt trong buổi tối vì dễ làm rối loạn cảm giác đói và giờ ăn.
Khi trẻ có triệu chứng tiêu hóa nên làm gì?
Dù chuẩn bị tốt, trẻ vẫn có thể đau bụng, nôn hoặc tiêu chảy trong năm học. Khi đó, cha mẹ cần quan sát toàn trạng của trẻ thay vì chỉ tập trung vào số lần đi ngoài.
Theo dõi dấu hiệu mất nước
Tiêu chảy và nôn có thể làm trẻ mất nước nhanh. Cha mẹ nên chú ý phòng rối loạn tiêu hóa ở trường cho trẻ qua các dấu hiệu như khô miệng, khát nhiều, tiểu ít, mệt, buồn ngủ bất thường hoặc trẻ không muốn uống. Nếu trẻ uống vào lại nôn liên tục, khả năng bù nước tại nhà sẽ giảm và cần được đánh giá sớm.
Cho trẻ nghỉ ngơi
Trẻ đang mắc bệnh đường tiêu hóa vừa cần nghỉ ngơi vừa có khả năng lây bệnh cho các bạn. Không nên cố cho trẻ đến trường chỉ vì đã dùng thuốc và tạm thời giảm số lần đi ngoài.
Đưa trẻ đi khám
Trẻ cần được kiểm tra nếu đau bụng dữ dội hoặc tăng dần, nôn liên tục, sốt cao, phân có máu, bụng chướng rõ hoặc không thể uống nước. Trẻ nhỏ cần được theo dõi thận trọng hơn vì mất nước có thể tiến triển nhanh.
Biện pháp giữ vệ sinh cho trẻ
Ngoài dinh dưỡng, vệ sinh là phần quan trọng khi phòng rối loạn tiêu hóa cho trẻ ở trường. Dưới đây, là một số biện pháp nên áp dụng:
Rửa tay trước khi ăn
Trẻ nên rửa tay bằng xà phòng và nước trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chơi ngoài trời. Cha mẹ có thể tập cho trẻ một trình tự đơn giản để hình thành thói quen.
Dung dịch sát khuẩn tay có thể hữu ích khi không có xà phòng và nước, nhưng không nên xem là cách thay thế hoàn toàn việc rửa tay trong mọi tình huống.
Bảo quản đồ ăn mang theo
Nếu trẻ mang cơm, sữa hoặc đồ ăn từ nhà, cần chú ý thời gian và nhiệt độ bảo quản. Thực phẩm dễ hỏng không nên để nhiều giờ ở điều kiện nóng mà không có biện pháp giữ lạnh phù hợp.
Hạn chế dùng chung đồ ăn
Trẻ thường thích đổi bánh, uống chung chai nước hoặc dùng chung thìa với bạn. Khi lớp có nhiều trẻ bị nôn hoặc tiêu chảy, thói quen này có thể làm tăng khả năng lây nhiễm. Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ dùng bình nước, thìa và hộp đồ ăn riêng, nhất là trong thời điểm có nhiều bạn cùng lớp gặp triệu chứng tiêu hóa.
Duy trì nước uống và thói quen đại tiện
Bên cạnh tiêu chảy và đau bụng, táo bón cũng có thể xuất hiện khi trẻ bắt đầu đi học lại. Một số trẻ uống ít nước hơn ở trường hoặc cố nhịn đi ngoài vì ngại xin phép giáo viên, sợ nhà vệ sinh lạ hay quá mải chơi.
Khuyến khích trẻ uống nước
Trẻ có thể mang theo bình nước phù hợp và được nhắc uống vào các giờ nghỉ. Nhu cầu nước khác nhau tùy độ tuổi, thời tiết, vận động và chế độ ăn nên không cần áp một con số giống nhau cho mọi trẻ. Cha mẹ có thể quan sát lượng nước còn lại trong bình, số lần đi tiểu và màu nước tiểu để nhận biết trẻ có đang uống quá ít hay không.
Không để trẻ thường xuyên nhịn đi ngoài
Khi phân nằm lâu trong đại tràng, nước tiếp tục được hấp thu và phân có thể trở nên cứng hơn. Nếu trẻ thường xuyên nhịn vì không muốn dùng nhà vệ sinh ở trường, táo bón có thể hình thành hoặc nặng dần.
Cha mẹ nên hỏi trẻ một cách tự nhiên về việc đi vệ sinh ở trường. Nếu trẻ nói nhà vệ sinh bẩn, không có giấy hoặc không dám xin phép, vấn đề cần được giải quyết thay vì chỉ yêu cầu trẻ “cố đi”.
Nhìn chung, phòng rối loạn tiêu hóa trong mùa tựu trường không cần bắt đầu bằng các biện pháp phức tạp. Một lịch ăn ổn định, bữa ăn an toàn, rửa tay đúng cách, uống đủ nước và không nhịn đại tiện là những yếu tố thiết thực nhất.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.
