Đầy hơi, chướng bụng là tình trạng rất phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ người trẻ cho đến người lớn tuổi. Mặc dù không nguy hiểm ngay lập tức, nhưng cảm giác khó chịu, nặng bụng, bụng căng tức… có thể ảnh hưởng lớn đến ăn uống, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Điều quan trọng là nhận biết sớm để xử lý đúng cách, tránh để kéo dài dẫn đến rối loạn tiêu hóa hoặc những bệnh lý nghiêm trọng hơn.
Bài viết dưới đây chuyên gia tiêu hóa PGS.TS.BS. TTUT.Nguyễn Quang Duật giúp bạn hiểu đầy hơi chướng bụng là gì, tại sao lại xảy ra, và làm sao phát hiện sớm để can thiệp kịp thời.
Đầy hơi, chướng bụng là gì?
Đầy hơi, chướng bụng là tình trạng tích tụ khí trong đường tiêu hóa, khiến bụng căng lên, khó chịu, đôi khi kèm theo đau âm ỉ hoặc khó tiêu. Ở nhiều người, hơi được sinh ra trong quá trình tiêu hóa là điều bình thường, nhưng khi lượng khí nhiều hơn mức cơ thể có thể đào thải, bạn sẽ cảm thấy:
- Bụng phình to hơn bình thường
- Cảm giác căng tức sau ăn
- Xì hơi nhiều hoặc ợ hơi liên tục
- Khó tiêu, nặng bụng
- Buồn nôn nhẹ
Nếu để lâu, đầy hơi – chướng bụng có thể trở thành rối loạn tiêu hóa mãn tính, hoặc là dấu hiệu cảnh báo sớm các bệnh đường ruột như viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích (IBS), trào ngược dạ dày…
Nguyên nhân thường gặp gây đầy hơi, chướng bụng
Ăn uống không hợp lý
Nhóm nguyên nhân phổ biến nhất. Một số thói quen dễ làm tăng khí trong bụng:
- Ăn quá nhanh, nuốt vội
- Uống nhiều nước có gas
- Ăn thực phẩm sinh hơi: đậu, bắp cải, khoai, hành tỏi
- Ăn nhiều đồ chiên rán gây chậm tiêu
- Vừa ăn vừa nói chuyện
Những yếu tố này khiến không khí theo vào dạ dày hoặc làm quá trình tiêu hóa diễn ra chậm, tạo nhiều khí hơn.
Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột
Hệ vi sinh đường ruột gồm hàng nghìn tỷ lợi khuẩn – hại khuẩn. Khi tỉ lệ này bị mất cân đối, thức ăn không được phân giải đúng cách, dẫn đến lên men và sinh hơi nhiều.
Mất cân bằng vi sinh thường xảy ra khi:
- Dùng kháng sinh dài ngày
- Stress kéo dài
- Chế độ ăn thiếu chất xơ, thừa đường
- Sau tiêu chảy kéo dài
Rối loạn nhu động ruột
Khi nhu động ruột hoạt động quá chậm hoặc quá nhanh, thức ăn di chuyển bất thường, gây:
- Tích tụ khí trong ruột
- Đẩy khí ngược lên gây đầy hơi
- Đau âm ỉ quanh rốn hoặc bụng dưới
Đây là nguyên nhân thường gặp ở người bị IBS (Hội chứng ruột kích thích) hoặc viêm đại tràng.
Không dung nạp lactose hoặc FODMAPs
Nhiều người gặp tình trạng:
- Uống sữa vào bị đau bụng, đi ngoài
- Ăn đồ ngọt dễ đầy hơi
Đó là do ruột không dung nạp được lactose hoặc nhóm carbohydrate lên men FODMAPs. Lượng đường này không được hấp thu hết, đi xuống đại tràng và lên men mạnh, gây sinh hơi.
Một số bệnh lý đường tiêu hóa
Đầy hơi – chướng bụng kéo dài có thể là dấu hiệu của:
- Viêm dạ dày
- Trào ngược thực quản
- Viêm đại tràng
- Nhiễm khuẩn HP
- Xuất huyết tiêu hóa nhẹ
- Sỏi mật hoặc viêm tụy
Nếu đi kèm đau bụng dữ dội, sút cân, nôn ói kéo dài, cần khám ngay để loại trừ bệnh nguy hiểm.
Dấu hiệu nhận biết sớm đầy hơi, chướng bụng
Để can thiệp sớm, bạn cần chú ý những dấu hiệu sau:
Bụng căng và nặng ngay sau khi ăn
Dấu hiệu điển hình nhất. Chỉ sau bữa ăn khoảng 15–30 phút, bụng bắt đầu căng phồng, khó chịu và muốn xì hơi hoặc ợ hơi.
Ợ hơi hoặc xì hơi nhiều hơn bình thường
Nếu bạn:
- Ợ hơi liên tục
- Xì hơi nhiều, mùi hôi hơn bình thường
- Đây là dấu hiệu cho thấy đường ruột đang sinh khí quá mức.
Cảm giác khó tiêu, đầy bụng kéo dài
Thường kèm theo:
- Đau âm ỉ vùng thượng vị
- Buồn nôn nhẹ
- Ăn ít cũng no
Tình trạng này kéo dài nhiều ngày báo hiệu ruột đang “kháng lại” thức ăn, thường gặp ở người bị rối loạn vi khuẩn đường ruột hoặc IBS.
Bụng phát ra nhiều tiếng lục bục
Tiếng lục bục xuất phát từ khí di chuyển trong ruột. Khi khí quá nhiều, tiếng này xảy ra thường xuyên, nhất là sau ăn.
Táo bón hoặc tiêu chảy xen kẽ nhau
Đây là dấu hiệu rất đặc trưng của nhu động ruột rối loạn. Khi ruột co bóp bất thường, thức ăn sẽ lên men mạnh và sinh hơi nhiều, gây đầy chướng.
Khi nào đầy hơi, chướng bụng trở thành bất thường?
Bạn nên đi khám nếu có các dấu hiệu:
- Đầy hơi kéo dài > 2 tuần
- Đau bụng dữ dội, từng cơn
- Nôn ói liên tục
- Đi ngoài ra máu
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Chán ăn, suy nhược
Đây có thể là dấu hiệu của:
- Viêm đại tràng nặng
- Loét dạ dày
- Tắc ruột
- Ung thư đại tràng (hiếm nhưng không loại trừ)
- Phát hiện sớm là cách tốt nhất để điều trị kịp thời, tránh biến chứng.
Làm sao giảm đầy hơi chướng bụng và phòng ngừa tái phát?
Điều chỉnh chế độ ăn
- Ăn chậm, nhai kỹ
- Hạn chế đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ
- Tránh nước có gas, đồ uống có cồn
- Giảm thực phẩm sinh hơi: bắp cải, khoai, đậu, hành tỏi
- Tăng cường rau xanh, chất xơ hòa tan (chuối, yến mạch, táo…)
Bổ sung lợi khuẩn (Probiotics)
Probiotics giúp:
- Giảm sinh hơi trong ruột
- Cân bằng hệ vi sinh
- Tăng cường nhu động ruột
- Hỗ trợ giảm đầy hơi – chướng bụng sau vài ngày
Đặc biệt hữu ích cho người:
- Dùng kháng sinh
- Rối loạn tiêu hóa
- IBS – viêm đại tràng co thắt
Tập thể dục nhẹ sau ăn
- Đi bộ 10–15 phút giúp ruột hoạt động tốt hơn, tránh tình trạng ứ hơi.
Hạn chế stress
Căng thẳng khiến ruột co thắt bất thường, gây sinh hơi nhiều. Thiền, yoga hoặc ngủ đủ giấc có thể cải thiện rõ rệt tình trạng này.
Đầy hơi, chướng bụng là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể nhận biết sớm và cải thiện hiệu quả nếu hiểu đúng nguyên nhân. Điều chỉnh chế độ ăn, chăm sóc hệ vi sinh đường ruột và theo dõi triệu chứng là chìa khóa giúp bạn tránh rối loạn tiêu hóa kéo dài.
Liên hệ ngay tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website để đặt hàng ngay nhé!
